Công dụng của cây ké đầu ngựa, bài thuốc chữa bệnh từ ké đầu ngựa

Công dụng của cây ké đầu ngựa, bài thuốc chữa bệnh từ ké đầu ngựa

Ké đầu ngựa là loại cây có khả năng sinh trưởng rất mạnh, có vị ngọt, tính ôn, làm ra mồ hôi, tán phong, chữa đau nhức tê dại, mờ mắt, viêm mũi, chân tay co rút. Tiêu độc, mụn nhọt, lở loét và chữa bướu cổ.

Theo Đông y, ké đầu ngựa (thương nhĩ tử) có vị cay đắng, tính ấm, hơi có độc, đi vào kinh phế. Chủ trị phong hàn đầu thống, tỵ uyên (mũi chảy nước tanh hôi kéo dài), phong thấp đau nhức, lở ngứa ngoài da...

Cây ké đầu ngựa là cây mọc hoang khắp mọi miền nước ta, thường thấy ở các bãi đất hoang, bờ ruộng, bờ đường. Cây còn có tên khác là thương nhĩ tử, xương nhĩ, thương nhĩ, phắc ma, mac nháng (Tày). Tên khoa học: xanthium strumarium L. (tên đồng nghĩa Xanthium japonicum Widder), họ Cúc (Asteraceae).

Đặc điểm thực vật, phân bố của Ké đầu ngựa

Là loại cây thân thảo có chiều cao từ 50 – 80 cm. Thân cây hình trụ có màu lục và lông cứng. Lá hình tim tam giác, mọc so le với chiều dài 4 – 10 cm và rộng 4 – 12 cm. Mép khía răng của lá không đều, có lông ngắn và cứng ở cả hai mặt lá. Cuống lá dài 10 cm, có gân chính 3.

Cụm hoa mọc đầu cành hoặc ở kẽ lá, có màu lục nhạt. Có hai loại đầu hoa cùng gốc, những đầu hoa ở trên nhỏ là hoa lưỡng tính, có hình ống, không có mào lông, tràng có 5 thùy, còn những đầu khác mang hoa cái, không có tràng và mào lông. Quả bế đôi có hình trứng, ở đầu có hai sừng nhọn và xung quanh phủ đầy gai móc. Chiều dài của quả 12 – 15 mm và rộng 7 mm.

Xem thêm: Công dụng của cây thầu dầu tía, bài thuốc chữa bệnh trĩ từ cây thầu dầu 

Ké đầu ngựa là loại cây có khả năng sinh trưởng rất mạnh, các bạn có thể tìm thấy loại cây này mọc hoang ở khắp mọi nơi nước ta từ các tỉnh phía bắc như Lào Cai, Lạng Sơn, Cao Bằng hay tới những khu vực miền Nam như Cà mau, Tây Ninh, Bình Dương…Đây là loại cây ưa ánh sáng và sinh trưởng tốt trong môi trường đất ẩm.

Bộ phận dùng làm ké đầu ngựa dược liệu: Quả Ké sao vàng. Dùng toàn bộ phần trên mặt đất của cây phơi hay sấy khô.

Tác dụng của ké đầu ngựa

Công dụng, chủ trị Ké đầu ngựa: Ké có vị ngọt, tính ôn, làm ra mồ hôi, tán phong, chữa đau nhức tê dại, mờ mắt, viêm mũi, chân tay co rút. Tiêu độc, mụn nhọt, lở loét và chữa bướu cổ.

Liều dùng Ké đầu ngựa: Quả Ké sao vàng 4 – 8g, dưới dạng thuốc sắc.

Chú ý: Uống nước sắc quả Ké phải kiêng thịt lợn vì gây dị ứng nổi quầng đỏ (chưa rõ nguyên nhân).

Xem thêm: Thân, lá, hoa bằng lăng có tác dụng chữa bệnh không ngờ 

Bài thuốc chữa bệnh ké đầu ngựa theo kinh nghiệm dân gian

Chữa bệnh bướu cổ

Ké đầu ngựa 15 gram kết hợp cùng với cây xạ đen 40 gram. Sắc với 1 lít nước và uống trong ngày.

Điều trị viêm khớp, thấp khớp

Dùng 12 gram quả ké đầu ngựa, 28 gram hi thiềm, 12 gram ngải cứu, 12 gram cỏ xước, 20 gram thổ phục linh, 16 gram cỏ nhọ nồi. Tất cả các vị thuốc rửa sạch, sao vàng và sắc uống.

Chữa phong thấp mẩn ngứa

Lá Ké tán bột 8g, uống với rượu ngâm Đậu đen.
Chữa các chứng phong ngứa dị ứng: Ké đầu ngựa 15g, hoa Kinh giới 10g, Muồng trâu 10g, cỏ Mần trầu 15g, Cam thảo đất 10g, Bạc hà 10g, Bèo cái 15g, lá Nghể 10g, sắc với 3 bát nước, lấy 1 bát, uống 1 thang/ ngày.

Trị đau răng

Sắc nước quả ké đầu ngựa và ngậm. Thực hiện ngậm nhiều lần trong ngày giúp làm giảm tình trạng đau nhức ở răng.

Chữa tăng tiết dịch do viêm mũi dị ứng

Hái quả ké đầu ngựa, phơi khô và tán bột. Mỗi ngày hòa tan 4 – 7 gram và uống.

Xem thêm: 16 mẹo dân gia chữa đau răng hiệu quả tại nhà 

Điều trị lở và mụn nhọt

Cách 1: Dùng 10 gram quả ké đầu ngựa và 20 gram kim ngân hoa, phơi khô. Sau đó, đóng 30 gram/ gói. Mỗi ngày dùng 1 gói pha trà uống.

Cách 2: Sử dụng 10 gram ké đầu ngựa, 10 gram sài đât, 2 gram cam thảo, 15 gram bồ công anh và 5 gram kim ngân hoa. Tất cả các vị thuốc rửa sạch, phơi khô và bào chế dưới dạng chè thuốc. Đóng gói, mỗi gói 42 gram. Mỗi ngày dùng 1 gói hãm với nước sôi và uống trong ngày.

Trị viêm đường tiết niệu

Ké đầu ngựa 15 gram, cây bòng bong 20 gram, kim ngân hoa 15 gram và cây mã đề 20 gram, sắc chung với 1,5 lít nước. Khi thuốc cạn còn 800 ml, chia làm 3 lần và uống trong ngày. Dùng liên tục trong 1 tuần để đạt được kết quả tốt.

Chữa viêm mũi dị ứng:

- Dùng một lượng thích hợp quả ké đầu ngựa, sao tới khi có màu xám, tán thành bột mịn. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 3g, liên tục trong 2 tuần (1 liệu trình), nghỉ vài hôm lại uống tiếp liệu trình khác.

Xem thêm: Công dụng của cây bàng, tổng hợp các bài thuốc từ cây bàng ít ai biết 

Kết quả chữa viêm mũi dị ứng theo cách trên khi quan sát lâm sàng cho thấy, thường sau khi dùng thuốc 2 - 3 liệu trình, ở đại đa số bệnh nhân phản ứng dị ứng được cải thiện rõ rệt, hoặc bệnh phát tác thưa hơn trước nhiều. Một số bệnh nhân sử dụng bị ỉa chảy, đau đầu nhẹ, mệt mỏi, cần ngừng sử dụng.

- Phương “thương nhĩ tử tán”: phương này có tác dụng trừ phong, thanh nhiệt, thông mũi. Dùng chữa mũi tắc không phân biệt rõ mùi vị, mũi chảy nước vàng đục, đau nhức ở vùng trán. Gồm: thương nhĩ tử (quả ké đầu ngựa) 8g, tân di 15g, bạch chỉ 30g, bạc hà 1,5g, tất cả tán thành bột mịn. Sau mỗi bữa ăn uống 6g, chiêu thuốc bằng nước sắc hành trắng và lá chè (làm thang).

Cũng có thể sử dụng dưới dạng thuốc sắc: dùng các vị thuốc với liều lượng như trên, sắc uống trong ngày. Nhưng cần lưu ý 2 vấn đề: vị thuốc “tân di” cần dùng vải bọc lại, để tránh lông lẫn vào nước thuốc, gây ngứa; vị thuốc “bạc hà” phải cho vào sau (sau khi sắc xong, cho bạc hà vào, đun sôi lại rồi bắc ra ngay).

Để nâng cao hiệu quả, có thể căn cứ vào biểu hiện cụ thể mà gia giảm như sau:

- Nếu mũi chảy nước vàng đặc, mùi khó chịu, đầu choáng váng, vùng trán đau kịch liệt: thêm thạch cao sống 20g, kim ngân hoa 10g, cúc hoa 8g. Thêm vào thuốc sắc, hoặc nấu cùng với hành trắng và lá trà (làm thang).

- Nếu mũi chảy nhiều nước trong, gặp thời tiết lạnh bệnh phát nặng hơn: bỏ bạc hà, thêm tía tô, kinh giới mỗi thứ 8 - 10g.

Chữa bệnh sỏi thận, chứng bí tiểu và phù thũng

Dùng thương nhĩ tử thiêu tồn tính kết hợp với đinh lịch, mỗi vị bằng nhau. Đem phơi khô, tán nhỏ. Mỗi ngày dùng 8 gram pha trà, uống 2 lần/ ngày.

+ Điều trị mũi tắc không phân biệt mùi vị, đau nhức ở vùng trán và mũi chảy nước vàng

Xem thêm: Cây mật gấu chữa bệnh gì? Tổng hợp các bài thuốc về cây mật gấu 

Dùng quả ké đầu ngựa (thương nhĩ tử) 8 gram, bạch chỉ 30 gram, bạc hà 1, 5 gram, tân di 15 gram. Tất cả các nguyên liệu, trừ bạc hà đem sắc thuốc uống. Sau khi sắc xong, cho bạc hà vào và đun sôi lại rồi tắt bếp ngay. Trong quá trình sắc nên bọc tân di lại tránh lông lẫn vào nước thuốc gây ngứa.

Trị nổi mề đay

Trường hợp mề đay mọc theo đám, lặn chỗ này và nổi chỗ kia. Người bệnh sử dụng 10 gram quả ké đầu ngựa, 15 gram lá kinh giới và 15 gram lá bạc hà. Đem các nguyên liệu này rửa sạch rồi nấu nước. Sau đó, lọc lấy nước, bỏ bã. Dùng nước này nấu cháo, ăn mỗi ngày.

Còn ở trường hợp mề đay đỏ gây nóng và ngứa nhiều, bệnh nhân dùng 15 gram hạt quả ké đầu ngựa sắc chúng với 30 gram sinh địa và 12 gram bạc hà. Uống mỗi ngày cho đến khi triệu chứng bệnh giảm dần.

Xem thêm: Cách chữa dị ứng cho trẻ bằng bài thuốc dân gian mỗi ngày rất hiệu quả 

Chữa viêm da cơ địa, có mủ: (chốc, nhọt…)

Ké đầu ngựa, kim ngân hoa, bồ công anh, thổ phục linh, sài đất, mỗi vị 30g. Sắc với 600ml nước còn 150ml, chia 2 lần uống trong ngày. Uống trong 5 ngày. Hoặc: Ké đầu ngựa 10g, bồ công anh 15g, sài đất 10g, kim ngân hoa 5g, cam thảo đất 2g. Tất cả bào chế thành dạng chè thuốc, trọng lượng của 1 gói là 42g, mỗi ngày dùng 1 gói, cho hãm nước sôi uống trong ngày.

Chữa phong hủi

Thương truật 600g, quả ké đầu ngựa 120g. Sao vàng tán nhỏ, trộn với nước hồ gạo hoặc nước cơm, giã nhuyễn, làm viên bằng hạt ngô. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 8g với nước nguội. Dùng ngoài: Lá ké đầu ngựa, lá cà độc dược, lá trắc bá, lá cau, lá khổ sâm, lá ngải cứu, lá thông và lá quýt nấu nước xông, sau đó dùng nước để tắm. Dùng liên tục trong 10 ngày.

Tuyên phế (giúp hô hấp), thông mũi

- Ké đầu ngựa 8g, tân di 8g, bạch chỉ 12g, bạc hà 4g. Sắc uống. Dùng với chứng bệnh phổi chứa thấp trọc, khi chất đục đi ngược lên lỗ mũi gây tắc không thông, chảy nước mũi, viêm mũi, viêm xoang mũi.

- Cháo ké bạch chỉ: ké đầu ngựa 20g, bạch chỉ 6g, hoàng kỳ 30g, kinh giới 10g, tế tân 4g, gạo tẻ 60g, đường trắng lượng thích hợp. Đem các dược liệu sắc lấy nước, cho vào nấu với gạo tẻ, khi cháo được cho thêm đường. Ngày ăn 1 lần, đợt 7 - 10 ngày. Dùng cho các bệnh nhân viêm xoang mũi họng, đau nhức đầu tắc mũi, ngạt mũi.

Lợi đàm trà: chi tử 20g, bạc hà 6g, ké đầu ngựa 12g, tân di 12g. Các dược liệu cùng tán vụn, đem pha hãm cùng với chè uống ngày 1 ấm. Đợt dùng 7 - 20 ngày. Dùng cho các trường hợp viêm mũi xuất tiết, đờm đặc vàng, niêm mạc mũi sưng phù nề, đau đầu, đau vùng cánh mũi.

Xem thêm: Cách chữa gai cột sống bằng lá lột cực kỳ hiệu nghiêm và nhanh chóng 

Tiêu phong, khỏi ngứa

- Ké đầu ngựa 8g, địa phu tử 8g. Sắc uống. Trị lên sởi, ngứa phát ban, mụn lở loét.

- Ké đầu ngựa 10g, kinh giới 12g, kim ngân 10g, sài hồ 10g, bồ công anh 10g, bạc hà 8g, cam thảo nam 6g. Sắc uống. Dùng cho các chứng bệnh ngứa nổi ban, mụn, ngứa ngáy ngoài da.

Chữa bệnh tổ đỉa

Quả ké đầu ngựa, hạ khô thảo; mỗi vị 45g, vỏ núc nác 30g, sinh địa 20g, hạt dành dành 15g. Tất cả sao vàng, tán bột làm viên bằng hạt đỗ xanh. Ngày uống 10-15 viên, nên uống sau các bữa ăn. Uống trong 5-7 ngày.

Chữa cô trùng hoặc các loài có độc cắn

Dùng 1 nắm lá ké đầu ngựa non, rửa sạch, giã nát và vắt lấy nước cốt uống. Phần bã dùng đắp lên miệng vết cắn.

Ké đầu ngựa chữa bệnh viêm xoang

Dưới đây là một số bài thuốc chữa bệnh viêm xoang bằng ké đầu ngựa được rất nhiều người áp dụng và đem lại kết quả điều trị khả quan.

Bài thuốc điều trị viêm xoang mũi, chảy nước mũi, viêm mũi dị ứng. Ké đầu ngựa 8gr, tân di 8gr, bạch chỉ 12gr, bạc hà 4g. Đem tất cả các vị thuốc sắc uống đều trong ngày.

Bài thuốc chữa viêm xoang, nghẹt mũi, nhức đầu, đau họng: ké đầu ngựa 20gr, bạch chỉ 6gr, kinh giới 10gr, hoàng kỳ 30gr, gạo tẻ 60gr, tế tân 4gr. Sắc các vị thuốc lấy nước rồi cho vào nấu với gạo tẻ. Khi gạo đã nấu thành cháo bạn có thể cho thêm vào đó một chút đường. Dùng đều hằng ngày, sử dụng trong khoảng 10 ngày sẽ thấy hiệu quả.

Bài thuốc giúp điều trị viêm mũi dị ứng bằng ké đầu ngựa: 16gr ké đầu ngựa, cây cỏ hôi 15gr, 30gr kim ngân hoa. Sắc các vị thuốc này với 4 bát nước khi nào còn lại 1 chén là bạn có thể sử dụng được. Chia thuốc làm 2 lần uống trong ngày

Xem thêm: Công dụng chữa bệnh của lá tía tô 

Một số lưu ý khi dùng ké đầu ngựa trị bệnh

Khi sử dụng ké đầu ngựa điều trị bệnh, người bệnh nên lưu ý những điều sau đây:

Không dùng quả ké đầu ngựa mọc mầm để chữa bệnh, bởi chúng có chứa độc tính có thể gây phản ứng phụ

Người bị bệnh nhức đầu do huyết không nên sử dụng vị thuốc nam này, tránh trường hợp bệnh chuyển nặng

Ké đầu ngựa có tính hơi có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe người sử dụng. Vì vậy, trước khi dùng, bệnh nhân nên nhờ bác sĩ tư vấn về liều dùng cũng như cách dùng để đảm bảo an toàn cho bản thân.

 Nguồn: thuốc mỗi ngày sưu tập internet


Bài thuốc liên quan
Bình luận